फुटबॉलच्या जागतिक रंगमंचावर काही संघ असे असतात जे केवळ स्पर्धा जिंकत नाहीत, तर खेळाची व्याख्याच बदलून टाकतात, एका नव्या युगाची सुरुवात करतात आणि येणाऱ्या पिढ्यांसाठी एक सुवर्ण आदर्श प्रस्थापित करतात. स्पेनचा राष्ट्रीय फुटबॉल संघ हा अशाच मोजक्या आणि दुर्मिळ संघांपैकी एक आहे. १९ जुलै २०२६ रोजी, अमेरिकेतील न्यू जर्सी येथील मेटलाइफ स्टेडियमवर स्पेनने गतविजेत्या अर्जेंटिनाचा १-० असा पराभव करत फिफा विश्वचषक (FIFA World Cup) २०२६ चे विजेतेपद पटकावले. हा विजय स्पेनसाठी केवळ दुसरा विश्वचषक विजय नव्हता, तर तो २०१० मध्ये दक्षिण आफ्रिकेत मिळवलेल्या त्यांच्या पहिल्या ऐतिहासिक विश्वचषक विजयाची एक विलक्षण, रणनीतिक आणि आश्चर्यकारक पुनरावृत्ती होती.   

या दोन विश्वचषक मोहिमांमध्ये १६ वर्षांचे मोठे अंतर असले तरी, त्यांच्यातील साम्य थक्क करणारे आहे. स्पेनच्या २०१० च्या दिग्गज खेळाडूंच्या संघाच्या आणि २०२६ च्या नव्या दमाच्या संघाच्या विश्वचषक प्रवासात अनेक टप्प्यांवर विलक्षण समानता दिसून येते. या अहवालात स्पेनच्या या दोन ऐतिहासिक विश्वचषक मोहिमांमधील साम्य, खेळाची उत्क्रांत झालेली रणनीती, बचावात्मक कामगिरी, आर्थिक व सांस्कृतिक परिणाम आणि अंतिम सामन्यातील नाट्यमय क्षणांचे अत्यंत सखोल आणि सविस्तर विश्लेषण करण्यात आले आहे.

युरोपियन चॅम्पियन्स ते जगज्जेते: यशाची एक समान पायाभरणी

२०१० आणि २०२६ च्या विश्वचषक स्पर्धेत प्रवेश करताना स्पेनच्या संघाची पार्श्वभूमी, त्यांची तयारी आणि मानसिकता अगदी सारखीच होती. कोणत्याही विश्वचषकात उतरण्यापूर्वी संघाचे मनोबल किती उंचावलेले आहे, यावर त्यांचे यश बऱ्याच अंशी अवलंबून असते. या दोन्ही संघांनी विश्वचषकात पाऊल ठेवण्यापूर्वी युरोपियन फुटबॉलवर आपले निर्विवाद वर्चस्व प्रस्थापित केले होते, जे त्यांच्या यशाचे प्रमुख कारण ठरले.   

२००८ मध्ये लुईस अरागोनेस यांच्या मार्गदर्शनाखाली स्पेनने युरो कप (Euro Cup) जिंकला होता. या विजयाने स्पॅनिश फुटबॉलमध्ये एका नव्या आत्मविश्वासाची पेरणी केली, ज्याचा फायदा २०१० च्या विश्वचषकात विसेंट डेल बॉस्क (Vicente del Bosque) यांच्या नेतृत्वाखालील संघाला झाला. तोपर्यंत स्पेनला मोठ्या स्पर्धांमध्ये अपयशी ठरणारा संघ मानले जात होते, परंतु २००८ च्या युरो विजयाने ती मानसिकता मोडून काढली.   

अगदी याच पावलावर पाऊल ठेवत, २०२४ मध्ये स्पेनने लुईस दे ला फुएंते (Luis de la Fuente) यांच्या मार्गदर्शनाखाली युरो २०२४ चे विजेतेपद पटकावले आणि त्यानंतर २०२६ च्या विश्वचषकातही त्यांनी चॅम्पियनपदाला गवसणी घातली. युरोपीयन चॅम्पियनशिपचा हा आत्मविश्वास दोन्ही संघांना विश्वचषकाच्या मोठ्या मंचावरील दबावाखाली शांतपणे खेळण्यास आणि विजयी मानसिकता (Winning Mentality) कायम ठेवण्यास मदत करणारा ठरला. एकाच वेळी युरोपियन चॅम्पियनशिप आणि विश्वचषक या दोन्ही स्पर्धांचे विजेतेपद स्वतःकडे राखणारा स्पेन हा फुटबॉलच्या इतिहासातील एक अद्वितीय संघ ठरला आहे.   

सुरुवातीचा धक्का आणि त्यानंतरची अभेद्य वाटचाल

कोणत्याही मोठ्या स्पर्धेत पहिल्या सामन्यातील कामगिरी संघाचे मनोबल ठरवते. जागतिक स्तरावरील स्पर्धांमध्ये सुरुवातीचा विजय संघाला एक लय प्राप्त करून देतो. मात्र, स्पेनच्या या दोन्ही जगज्जेत्या संघांची सुरुवात अत्यंत निराशाजनक आणि अडखळत झाली होती, हे एक मोठे आणि रंजक साम्य आहे.   

२०१० च्या विश्वचषकात स्पेनला त्यांच्या पहिल्याच सामन्यात स्वित्झर्लंडकडून १-० असा अनपेक्षित पराभव पत्करावा लागला होता. हा पराभव स्पेनच्या ‘टिकी-टाका’ (Tiki-taka) रणनीतीवर प्रश्नचिन्ह निर्माण करणारा होता आणि अनेक क्रीडा समीक्षकांनी त्यांच्या क्षमतेवर शंका उपस्थित केली होती. असे वाटले होते की स्पेनची पासिंग शैली आता कुचकामी ठरत आहे. दुसरीकडे, २०२६ च्या विश्वचषकात स्पेनची सुरुवातही तशीच धक्कादायक झाली. स्पर्धेत प्रथमच भाग घेणाऱ्या केप वर्दे (Cape Verde) विरुद्धच्या सामन्यात स्पेनने तब्बल २७ वेळा गोल करण्याच्या संधी निर्माण करूनही त्यांना गोलशून्य (०-०) बरोबरीवर समाधान मानावे लागले.   

तरीही, या दोन्ही संघांनी पहिल्या सामन्यानंतर दाखवलेली लवचिकता आणि पुनरागमन अविश्वसनीय होते. सुरुवातीच्या धक्क्यानंतर दोन्ही प्रशिक्षकांनी — विसेंट डेल बॉस्क आणि लुईस दे ला फुएंते — घाबरून आपली रणनीती बदलली नाही. त्यांनी आपल्या मूळ खेळावर, पासिंगवर आणि खेळाडूंवर अधिक विश्वास दाखवला. २०१० मध्ये स्पेनने त्यानंतर सलग सहा सामने जिंकले, तर २०२६ मध्ये स्पेनने सलग सात सामने जिंकत विश्वचषकावर आपले नाव कोरले. केप वर्दे विरुद्धच्या सामन्यानंतर लुईस दे ला फुएंते यांनी संघात कोणतेही मोठे बदल न करता मिकेल ओयारझाबालसारख्या खेळाडूंवर विश्वास कायम ठेवला, ज्याने नंतर स्पर्धेत पाच गोल केले.   

२०१० आणि २०२६ मधील स्पेनच्या विश्वचषक प्रवासाची तुलना

स्पर्धेचा टप्पा	२०१० विश्वचषक मोहीम	२०२६ विश्वचषक मोहीम
गट फेरी सामना १	स्वित्झर्लंड (०-१ पराभव)	केप वर्दे (०-० बरोबरी)
गट फेरी सामना २	होंडुरास (२-० विजय)	सौदी अरेबिया (४-० विजय)
गट फेरी सामना ३	चिली (२-१ विजय)	उरुग्वे (१-० विजय)
३२ संघांची फेरी	लागू नाही (३२ संघांची स्पर्धा)	ऑस्ट्रिया (३-० विजय)
१६ संघांची फेरी	पोर्तुगाल (१-० विजय)	पोर्तुगाल (१-० विजय)
उपांत्यपूर्व फेरी	पेराग्वे (१-० विजय)	बेल्जियम (२-१ विजय)
उपांत्य फेरी	जर्मनी (१-० विजय)	फ्रान्स (२-० विजय)
अंतिम सामना	नेदरलँड्स (१-० विजय, अतिरिक्त वेळ)	अर्जेंटिना (१-० विजय, अतिरिक्त वेळ)

(संदर्भ:)   

बचाव फळीची अभेद्य भिंत: यशाचा मुख्य पाया

स्पेनचा खेळ नेहमीच त्यांच्या आक्रमक पासिंगसाठी आणि चेंडूवरील ताब्यासाठी ओळखला जातो, पण त्यांच्या दोन्ही विश्वचषक विजयांचा मुख्य पाया हा त्यांचा अभेद्य बचाव (Defense) राहिला आहे. फुटबॉलमध्ये एक म्हण आहे की, “आक्रमण तुम्हाला सामने जिंकून देते, पण बचाव तुम्हाला विजेतेपदे जिंकून देतो.” स्पेनच्या बाबतीत हे तंतोतंत खरे ठरले आहे.   

२०१० च्या स्पर्धेत स्पेनने सात सामन्यांच्या संपूर्ण स्पर्धेत केवळ २ गोल खाल्ले होते. गोलरक्षक इकर कॅसिलास (Iker Casillas), कार्लस पुयोल, जेरार्ड पिके, सर्जिओ रामोस आणि जोन कॅपडेव्हिला या बचावपटूंनी प्रतिस्पर्ध्यांना गोल करण्याच्या फार कमी संधी दिल्या. अंतिम सामन्यात इकर कॅसिलासने नेदरलँड्सच्या आर्येन रॉबेनचा गोल वाचवून संघाला तारले होते, जो विश्वचषकाच्या इतिहासातील सर्वात महत्त्वाचा बचाव मानला जातो. त्यांनी बाद फेरीत एकही गोल खाल्ला नव्हता, जे त्यांच्या बचावात्मक उत्कृष्टतेचे प्रतीक होते.   

२०२६ मध्ये या बचावात्मक विक्रमात आणखी सुधारणा झाली. लुईस दे ला फुएंते यांच्या संघाने ४८ संघांच्या नव्या स्वरूपानुसार खेळल्या गेलेल्या ८ सामन्यांच्या संपूर्ण स्पर्धेत केवळ १ गोल (उपांत्यपूर्व सामन्यात बेल्जियम विरुद्ध) खाल्ला. हा विश्वचषकाच्या इतिहासात जगज्जेत्या संघाने नोंदवलेला सर्वोत्तम बचावात्मक विक्रम आहे. गोलरक्षक उनाय सिमोन (Unai Simon), आयमेरिक लापोर्ट आणि १९ वर्षीय युवा बचावपटू पाऊ क्युबारसी (Pau Cubarsi) यांनी स्पेनच्या पेनल्टी क्षेत्राला एका अभेद्य किल्ल्यात रूपांतरित केले. उनाय सिमोनने या स्पर्धेत तब्बल ६५० मिनिटे सलग एकही गोल न खाण्याचा विश्वविक्रम प्रस्थापित केला, जो आधी इटलीच्या वॉल्टर झेंगाच्या (५१७ मिनिटे) नावावर होता. त्याने ८ पैकी ७ सामन्यांत क्लीन शीट (Clean Sheet) राखली, जो एका विश्वचषकातील नवा विक्रम आहे.   

स्पेनचा हा बचाव केवळ त्यांच्या पेनल्टी क्षेत्रापुरता मर्यादित नव्हता. २०२६ च्या संघाने मैदानात खूप वरच्या फळीत (High Pressing) प्रतिस्पर्ध्यांवर दबाव टाकला, ज्यामुळे प्रतिस्पर्ध्यांना चेंडू घेऊन पुढे येणे कठीण झाले. फ्रान्स विरुद्धच्या उपांत्य सामन्यात स्पेनने किलियन एम्बाप्पे आणि उस्मान डेम्बेले यांच्यासारख्या वेगवान खेळाडूंना पूर्णपणे निष्प्रभ केले आणि फ्रान्सला केवळ ०.३१ एक्सपेक्टेड गोल्स (xG) पर्यंत मर्यादित ठेवले, जे स्पेनच्या बचावात्मक व्यूहरचनेचे मोठे यश होते.   

खेळाची रणनीती: ‘टिकी-टाका’ विरुद्ध ‘टिकी-टाका २.०’

दोन्ही संघांच्या यशाचे मुख्य कारण म्हणजे त्यांची फुटबॉल खेळण्याची एक विशिष्ट शैली, जी स्पॅनिश संस्कृतीचा अविभाज्य भाग बनली आहे. मात्र, या शैलीत काळासोबत झालेले बदलही तितकेच महत्त्वाचे आणि विश्लेषणास पात्र आहेत.   

२०१० चा संघ हा ‘टिकी-टाका’ (Tiki-taka) रणनीतीचा सुवर्णकाळ होता. झेवी, इनिएस्टा, सर्जिओ बुस्केट्स आणि झाबी अलोंसो यांसारख्या मध्यरक्षकांनी चेंडूवर ६५ ते ७५ टक्के ताबा मिळवून प्रतिस्पर्ध्यांना अक्षरशः थकावले होते. त्यांची पासिंग अत्यंत अचूक, परंतु काहीशी संथ आणि संयमी होती. ते प्रतिस्पर्ध्यांच्या चुकीची वाट पाहत राहायचे. डेल बॉस्क यांच्या संघाने बऱ्याचदा ‘फॉल्स नाईन’ (False Nine) प्रणालीचा वापर केला, जिथे पारंपारिक स्ट्रायकरऐवजी सेस्क फॅब्रेगाससारखा मध्यरक्षक पुढे खेळायचा. या शैलीमुळे स्पेनने चेंडूवर पूर्ण ताबा मिळवला खरा, पण त्यांच्या आक्रमणाचा वेग कमी झाला होता. त्या स्पर्धेत स्पेनने केवळ ८ गोल केले, जे विश्वचषक विजेत्या संघाने केलेले सर्वात कमी गोल आहेत.   

२०१४, २०१८ आणि २०२२ च्या विश्वचषकांमध्ये स्पेनला लवकर बाहेर पडावे लागले कारण प्रतिस्पर्धी संघांनी स्पेनच्या या संथ पासिंगवर उपाय शोधून काढला होता. संघ डीप ब्लॉक (Deep Block) करून स्पेनला केवळ पासिंग करत राहायला भाग पाडायचे आणि त्यांच्याकडे गोल करण्याच्या संधीच उरत नसत.   

या समस्येवर मात करत, २०२६ च्या स्पेन संघाने ‘टिकी-टाका २.०’ (Tiki-taka 2.0) हे आधुनिक रूप सादर केले. लुईस दे ला फुएंते यांनी जुन्या शैलीतील संयम कायम ठेवला, पण त्यात ‘व्हर्टिकल पासिंग’ (Vertical Passing) म्हणजेच थेट आणि वेगवान आक्रमणाची भर घातली. लॅमिन यामल (Lamine Yamal) आणि निको विल्यम्स (Nico Williams) यांसारख्या वेगवान आणि अत्यंत कुशल विंगर्समुळे स्पेनला मैदानाच्या दोन्ही बाजूने जलद आक्रमण करता आले. २०२६ च्या संघाने १४ गोल करून आपली आक्रमक वृत्ती सिद्ध केली. जुन्या संघाप्रमाणे केवळ मध्यभागातून खेळण्याऐवजी, नव्या संघाने विंग्सचा (Wings) पुरेपूर वापर केला आणि पेड्रो पोरो (Pedro Porro) व मार्क कुकुरेला (Marc Cucurella) यांसारख्या फुल-बॅक्सनी आक्रमणात मोलाची भर घातली.   

मध्यरक्षकांचे जागतिक वर्चस्व आणि खेळावरील नियंत्रण

२०१० मध्ये स्पेनचे मध्यरक्षक (Midfielders) जगातील सर्वोत्तम मानले जात होते. झेवी आणि इनिएस्टा यांनी खेळावर जे नियंत्रण मिळवले होते, ते आजही फुटबॉल इतिहासात सुवर्णाक्षरांनी लिहिले जाते. सर्जिओ बुस्केट्स हा या त्रिकुटाचा कणा होता, ज्याने बचावाला आकार दिला.   

२०२६ च्या संघाने हीच नियंत्रण आणि पासिंगची परंपरा पुढे चालवली, पण नव्या शैलीत. मँचेस्टर सिटीचा स्टार आणि मध्यरक्षक रॉड्री (Rodri) याने स्पेनच्या मध्यरक्षणाची धुरा अत्यंत समर्थपणे वाहिली. त्याला स्पर्धेतील सर्वोत्तम खेळाडूचा ‘सुवर्ण चेंडू’ (Golden Ball) पुरस्कार मिळाला. रॉड्रीची भूमिका २०१० च्या सर्जिओ बुस्केट्ससारखीच होती, पण तो आक्रमणातही तितकाच प्रभावी ठरला आणि त्याने संघाच्या खेळाची गती (Tempo) नियंत्रित केली. स्पेनचा चेंडूवरील ताबा दोन्ही विश्वचषकांमध्ये सातत्याने ६० टक्क्यांहून अधिक होता, ज्यामुळे प्रतिस्पर्धी संघांना आक्रमणाच्या फार कमी संधी मिळाल्या. फॅबियान रुईझ आणि डॅनी ओल्मो यांनी त्याला उत्कृष्ट साथ दिली, ज्यामुळे स्पेनला मैदानाच्या मध्यभागावर वर्चस्व राखता आले.   

बाद फेरीतील निर्विवाद वर्चस्व आणि १-० चे विजय

विश्वचषकाची बाद फेरी (Knockout Stage) ही कायमच तणावपूर्ण असते. दोन्ही स्पॅनिश संघांनी या फेरीत अत्यंत संयमाने आणि रणनीतीने सामने जिंकले, जे त्यांच्या মানসিক कणखरतेचे प्रतीक आहे.

२०१० मध्ये स्पेनने सर्व बाद फेरीचे सामने (उपांत्यपूर्व सामना, उपांत्य सामना आणि अंतिम सामना) १-० या फरकाने जिंकले. त्यांनी पोर्तुगाल, पेराग्वे, जर्मनी आणि नेदरलँड्सला अत्यंत अटीतटीच्या सामन्यांत नमवले. २०२६ च्या संघानेही बाद फेरीत वर्चस्व गाजवले. त्यांनी ऑस्ट्रियाला ३-०, पोर्तुगालला १-०, बेल्जियमला २-१, फ्रान्सला २-० आणि अंतिम सामन्यात अर्जेंटिनाला १-० असे पराभूत केले. बाद फेरीत दोन्ही संघांनी पोर्तुगालचा १-० असा पराभव करणे, हा एक विलक्षण योगायोग आहे. या दोन्ही मोहिमांमध्ये स्पेनने दाखवून दिले की जेव्हा दबाव वाढतो, तेव्हा त्यांचा बचाव अधिक भक्कम होतो आणि त्यांचा चेंडूवरील ताबा प्रतिस्पर्ध्यांना निराश करतो.   

अंतिम सामन्याचे थरारनाट्य: अतिरिक्त वेळ, लाल कार्ड आणि ऐतिहासिक क्षण

२०१० आणि २०२६ च्या अंतिम सामन्यांची तुलना केल्यास असे वाटते की जणू २०२६ चा सामना २०१० च्या सामन्याचीच एक जिवंत पुनरावृत्ती (Replay) होता. या दोन्ही सामन्यांमधील साम्य अत्यंत दुर्मिळ आणि आश्चर्यचकित करणारे आहे:   

१. १-० चा विजय आणि अतिरिक्त वेळ (Extra Time): दोन्ही अंतिम सामने निर्धारित ९० मिनिटांत गोलशून्य (०-०) बरोबरीत सुटले होते. त्यानंतर अतिरिक्त वेळेत संयम न गमावता स्पेनने १-० असा विजय मिळवला.

२. १० खेळाडूंविरुद्ध खेळ आणि प्रतिस्पर्ध्यांचा आक्रमक पवित्रा: २०१० च्या अंतिम सामन्यात नेदरलँड्सच्या खेळाडूंनी अत्यंत आक्रमक आणि बऱ्याचदा बेकायदेशीर टॅकल केले होते, ज्याचा शेवट जॉन हेइटिंगा याला मिळालेल्या लाल कार्डमध्ये झाला होता. २०२६ च्या अंतिम सामन्यातही अर्जेंटिनाने तशीच शारीरिक आक्रमकता दाखवली. अर्जेंटिनाच्या एन्झो फर्नांडिसला (Enzo Fernandez) ९३ व्या मिनिटाला लाल कार्ड मिळाल्यामुळे अर्जेंटिनाला अतिरिक्त वेळेत १० खेळाडूंनीच खेळावे लागले.

३. शॉट्सची कमतरता आणि स्पेनचे वर्चस्व: २०२६ च्या अंतिम सामन्यात स्पेनचे वर्चस्व इतके होते की अर्जेंटिनाला पहिल्या ९० मिनिटांत एकही शॉट (Shot) मारता आला नाही आणि पहिल्या हाफमध्ये त्यांचा शॉटचा आकडा शून्य होता. लिओनेल मेस्सी आणि ज्युलियन अल्वारेझ यांच्यासारख्या खेळाडूंना स्पेनने पूर्णपणे निष्प्रभ केले होते. १९६६ नंतर प्रथमच विश्वचषकाच्या अंतिम सामन्यात एका संघाला पहिल्या हाफमध्ये एकही शॉट मारता आला नाही.

४. बदली खेळाडूंची (Substitutes) निर्णायक भूमिका: २०१० च्या अंतिम सामन्यात आंद्रेस इनिएस्टाने (Andres Iniesta) ११६ व्या मिनिटाला निर्णायक गोल केला होता, ज्यासाठी बदली खेळाडू म्हणून आलेल्या सेस्क फॅब्रेगासने अत्यंत महत्त्वाचा असिस्ट (Assist) दिला होता. २०२६ च्या अंतिम सामन्यातही बदली खेळाडू म्हणून ६२ व्या मिनिटाला मैदानावर आलेल्या फेरान टोरेसने (Ferran Torres) १०६ व्या मिनिटाला निको विल्यम्सच्या पासवर निर्णायक गोल करून स्पेनला विश्वचषक मिळवून दिला. फेरान टोरेस हा मारिओ गोट्झे (२०१४) नंतर विश्वचषकाच्या अंतिम सामन्यात विजयी गोल करणारा पहिला बदली खेळाडू ठरला. यावरून दोन्ही प्रशिक्षकांनी योग्य वेळी योग्य खेळाडूंना मैदानात उतरवण्याचे कसब सिद्ध होते.   

विक्रम आणि जागतिक वारसा

फिफाच्या इतिहासात प्रथमच, २०२६ च्या विश्वचषक विजेत्या संघाला ‘चॅम्पियनशिप रिंग्ज’ (Championship Rings) प्रदान करण्यात आल्या, जी अमेरिकन क्रीडा संस्कृतीची एक प्रमुख ओळख आहे आणि आता ती जागतिक फुटबॉलमध्येही समाविष्ट करण्यात आली आहे.   

स्पेनने या विजयासोबतच आपला सलग ३८ आंतरराष्ट्रीय सामने अपराजित राहण्याचा नवा विश्वविक्रम प्रस्थापित केला, ज्यामुळे त्यांनी इटलीचा ३७ सामन्यांचा पूर्वीचा विक्रम मोडीत काढला. हे त्यांच्या दीर्घकालीन सातत्याचे आणि वर्चस्वाचे प्रमाण आहे. वैयक्तिक पातळीवर, १९ वर्षीय पाऊ क्युबारसी याने ‘सर्वोत्तम युवा खेळाडू’ (Young Player Award) हा किताब पटकावला, तर लॅमिन यामलने या स्पर्धेत सर्वाधिक ३५ यशस्वी ड्रिबल्स (Dribbles) करून आपली गुणवत्ता सिद्ध केली.   

प्रशिक्षकांची रणनीती आणि खेळाडूंचे व्यवस्थापन

व्हिसेंट डेल बॉस्क आणि लुईस दे ला फुएंते या दोन्ही प्रशिक्षकांनी खेळाडूंच्या व्यवस्थापनात अप्रतिम कौशल्य दाखवले. २०१० मध्ये डेल बॉस्क यांनी रिअल माद्रिद आणि बार्सिलोना या स्पेनमधील दोन सर्वात मोठ्या क्लबमधील खेळाडूंमधील अंतर्गत मतभेद दूर करून त्यांना एका छत्राखाली आणले आणि राष्ट्रीय अभिमानाची भावना रुजवली. त्यांनी खेळाडूंना स्वातंत्र्य दिले, पण शिस्तीशी तडजोड केली नाही.   

दुसरीकडे, दे ला फुएंते यांनी आपल्या संघाची बांधणी करताना युवा आणि अनुभवी खेळाडूंचा उत्तम मेळ साधला. त्यांनी लॅमिन यामलसारख्या १९ वर्षीय युवा खेळाडूवर विश्वास दाखवला, तर आयमेरिक लापोर्ट आणि उनाय सिमोन यांसारख्या खेळाडूंचा अनुभव संघाच्या फायद्यासाठी वापरला. दे ला फुएंते यांनी अनेक वर्षे स्पेनच्या युवा संघांना (Under-19, Under-21, Olympic team) प्रशिक्षण दिले असल्यामुळे, त्यांना या नव्या पिढीतील खेळाडूंची क्षमता अचूक माहिती होती. मिकेल मेरिनोसारख्या खेळाडूला ‘इम्पॅक्ट सबस्टिट्यूट’ (Impact Substitute) म्हणून वापरणे असो किंवा निको विल्यम्सला मोकळीक देणे असो, दे ला फुएंते यांची रणनीती प्रत्येक पातळीवर यशस्वी ठरली.   

निष्कर्ष

२०१० आणि २०२६ मधील स्पेनच्या या विश्वचषक मोहिमांची सखोल तुलना केल्यास हे स्पष्ट होते की, महान संघांचे यश हे केवळ नशिबावर अवलंबून नसते, तर ते त्यांच्या स्पष्ट रणनीती, सांघिक ओळख (Identity) आणि बदलत्या काळानुसार स्वतःला अनुकूल (Adapt) करण्याच्या क्षमतेवर आधारलेले असते.

२०१० च्या पिढीने फुटबॉलमध्ये एका नव्या युगाची सुरुवात केली. त्यांनी जगाला ‘टिकी-टाका’ची ओळख करून दिली आणि स्पेनला फुटबॉलच्या नकाशावर सर्वोच्च स्थानी नेऊन ठेवले. १६ वर्षांनंतर, २०२६ च्या संघाने त्याच भक्कम पायावर उभे राहून, काळानुसार आपल्या खेळात आवश्यक ते आक्रमक आणि वेगवान बदल केले आणि स्पॅनिश फुटबॉलचे जागतिक वर्चस्व पुन्हा एकदा प्रस्थापित केले.   

दोन्ही संघांचा प्रवास – सुरुवातीचा अनपेक्षित धक्का पचवून केलेले पुनरागमन, ऐतिहासिक पातळीवर पोहोचलेला अभेद्य बचाव, मध्यरक्षकांचे खेळावरील नियंत्रण, १-० ने जिंकलेले तणावपूर्ण बाद फेरीचे सामने आणि १० खेळाडूंसह खेळणाऱ्या आक्रमक प्रतिस्पर्ध्याविरुद्ध अतिरिक्त वेळेत मिळवलेला नाट्यमय विजय – हे सर्व दर्शवते की स्पॅनिश फुटबॉलचा मूळ गाभा आजही तसाच मजबूत आहे. २०२६ च्या या विजयाने हे निःसंशयपणे सिद्ध केले आहे की स्पेनची २०१० ची मोहीम हा कोणताही अपघात नव्हता, तर ती एका शाश्वत, तांत्रिकदृष्ट्या परिपूर्ण आणि पिढ्यानपिढ्या चालत आलेल्या फुटबॉल संस्कृतीच्या वर्चस्वाची ती केवळ एक सुरुवात होती. हा विजय स्पॅनिश फुटबॉलच्या ताकदीचा आणि त्यांच्या ‘सुंदर खेळावरील’ (Beautiful Game) निरंतर प्रेमाचा सर्वोच्च पुरावा आहे.